Monitoro Kontratat nëpërmjet të dhënave, Sektori i Shëndetësisë në Shqipëri

Monitoro Kontratat nëpërmjet të dhënave, Sektori i Shëndetësisë në Shqipëri nxjerr në pah problematikat mbi në shpërndarjen e parave sipas kontraktorëve. 13 mijë kontrata të tenderuar nga institucione të shëndetit publik në vend (2016 – 2018) janë fituar nga 586 kontraktor , shoqëri biznesi. 61% e këtyre kontratave janë finalizuar në tendera me vetëm një operator konkurrues në garë ndërsa 25% e tenderëve janë procedura të mbyllura me negocim . Prokurime Transparente në sektorin shëndetësi jo vetëm open up të dhëna për kontraktimet e sektorit por krijon mundësi edhe për analiza e vizualizime të informacionit. Sëshpejti në këtë databazë do të aplikohet edhe skanimi me algoritëm read flag për tendera që kanë risk për pabarazi, mungesë konkurrence apo situate klienteliste.

Kompani Koncensionare, një databazë me informacion mbi kontrata dhe performanca

Një regjistër koncensionar nga shoqëria civile kundrejt regjistrit qeveritar. 222 shoqëri biznesi që zbatojnë kontrata koncensionare apo PPP me qeverinë shqiptare, janë të monitorueshme në databazën tonë OpenCorporates.al kategoria shoqëri koncesioanre . Për secilën shoqëri janë të mundshme të aksesohen të dhëna mbi strukturën, zotëruesit, historikun e transferimit të kuotave (ownership), përforancat vjetore në xhiro dhe fitim, tarifa koncensionare, adresa dhe licenca për ushtrim aktiviteti etj. Kjo gamë të dhënash për secilën pasaportë publikohet ne JSON dhe CSV si formate open data. Pasaporta me informacion shoqërohet me një listë dokumentash të linkuara si kontrata, amendamente kontratash, ligje të posaçme, dokumente të procesit të prokurimit dhe akte të tjera të rëndësishme për një koncesion. Vitet e fundit qeveria shqiptare është angazhuar në një numër të lartë partneritetesh publik privat në sektorë të ndryshëm si energjetik, shëndetësi, infrastrukturë arsimore, infrastrukturë rrugore, telekomunikacion , shërbime etj.

Transaksione Thesari, çdo javë lista e pagesave nga Institucione Buxhetore

Gjithçka për paratë e taksapaguesve. Transaksione Thesari është databaza e mirëstrukturuar ku çdo kush mund të aksesojë informacion për pagesa të bërë nga institucionet buxhetore në harkun kohor 2012 dhe në vazhdim. Janë të dhëna për të gjitha pagesat e mbi 1600 institucioneve buxhetore në vend të cilat mund të aksesohen sipas filtrave të kërkimit duke bërë të mundur informacion për pagesa të bëra sipas datës, vlerës, institucionit pagues, klientit përfitues, kategorisë së shpenzimit, numrit të faturës etj. Të dhënat janë zyrtare nga sistemi i pagesave të Thesarit të Shtetit, por vijnë në format open data, të integruara dhe mirëstrukturuara në një aplikacion të realizuar nga AIS. Përmes kësaj database është e mundur të informohet publiku dhe taksapaguesit mbi pyetjen Where does my Money go !? (ku shkojnë paratë e mia). Gazetarët kanë gjithashtu mundësi të ndërtojnë raportimet e tyre për para dhe klient të caktuar qeveritar. Databaza është një instrument që lehtëson aksesim dhe përdorim informacioni edhe nga bizneset.

Pozicion Pune Programues , Webmaster

AIS është në kërkim të një personi për ta punësuar me kohë të plotë në pozicionin e punës Programues ose Web Developer.

Personi duhet të ketë të paktën tre vite eksperiencë pune në këtë profil, njohuri në PHP/ JS / njohuri të mira në administrim databaz-ash në MYSQL (QUERY).

Preferohen edhe kandidatët që kanë njohuri në gjuhën gjermane, pasi kandidatë të suksesshëm mund të transferohen pas 6 deri 12 muajve në një subjekt të ngjashëm në shtetin Gjerman.

Pagesa neto është 900 USD, me kontribute dhe tatime të paguara. Java e punës është 35 orë.

Nëse jeni të interesuar ju lutem shkruani në info@ais.al duke përcjellë një CV tuajën në një email me titull Aplikim Web Developer.

Tryezë për të prezantuar gjetjet e monitorimit në kuadër të projektit Monitorimi i Konfliktit të Interesit për Donator të Subjekteve Elektorale.

Organizata AIS, në kuadër të projektit Monitorimi i Konfliktit të Interesit për Donator të Subjekteve Elektorale, Fushata Zgjedhore 2017, organizoi në datën 25 Maj, në ambientet e Tirana Times Library, prezantimin e gjetjeve të monitorimit. Në tryezë përveç prezantimit të gjetjeve u diskutua edhe mbi: Influenca dhe konflikti i Interesit përtej parashikimeve të Ligjit dhe Propozime për rregullim Ligjor më efikas sa i takon evidentimit dhe kontrollit të Konfliktit të Interesit, Donator të Partive Politike. Diskutimet ishin të shumta duke vënë fokus edhe tek ekzistenca e donacioneve dhe donatorëve të padeklaruar, vlera e shtuar e monitorimit të shpenzimeve gjatë fushatës, defekte të raportimit dhe moprërputhje të vetdektdeklarimit nga sistemi kundrejt deklarimit përmes raporteve të auditit të jashtëm ( i pavarur). Në event morrin pjesë gazetar me ekseriencë të gjatë në media, gazetar të rinj anëtar të Albanian Center for Quality Journalism, përfaqësues të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve dhe përfaqësues nga organizata të shoqërisë civile.

 

Konflikti i Interesit, Donator të Fushatave Zgjedhore, prezantohen gjetje

Në zbatim të Projektit “Monitorimi i Konfliktit të Interesit për Donatorët Zgjedhorë”, AIS ka skanuar të dhëna për 66 donator të subjekteve elektorale pjesëmarrëse në zgjedhjet e vitit 2017. Numri i donatorëve të deklaruar është tepër i ulët kundrejt perceptimit qytetar për donacionet. Financimi i subjekteve zgjedhore mbetet një fenomen për të cilin ka indicje dhe fakte se mbulohet me para informale apo para të pista. Kodi aktual zgjedhor parashikon disa situate ku dhurimi përkon me një situatë ku dhurimet bëhen në kontekstin e një interesi material apo një përfitimi influence. Raporti për monitorim nga AIS, zbardh dy raste që janë në kundërshtim me ligjin. Gjithashtu AIS ka përgatitur edhe një draft me propozime për ndryshime ligjore paraqitur pranë komisionit Ad Hock për Reformën Zgjedhore.

Para dhe Pushtet, pasuri të vitit 2017 anëtar të Këshillit të Ministrave

Kontrolli i aseteve pasurore, influencës dhe interesave ekonomik është një proces që rrit integritetin për funksionar publik të nivelit të lartë. Rubrika Para dhe Pushtet , portali Spending Data Albania i jep mundësi publikut të njihet me të dhëna të deklarimit të pasurive. Këto të dhëna nuk janë ende të aksesueshme përmes databazave zyrtare. Duke konsideruar kontrollin nga publiku po aq të rëndësishme sa kontrollin nga institucioni, AIS publikon për të katërtin vit radhazi të dhëna të deklarimit pasuror të anëtarëve të Këshillit të Ministrave . Të dhënat shfaqin jo vetëm volumin e të ardhurave por edhe interesat ekonomike të anëtarëve të këshillit të ministrave. Kjo bën të mundur të monitorohet nëse politikbërja e tyre lidhet me regjime tatimore apo praktika institucionale që favorizojnë interesa individuale.

Open Contracting Albania për njësi të qeverisjes vendore

Të dhëna të 17 000 tenderave të 61 njësive të qeverisjes vendore nga 2015 dhe ongoing, janë të publikuara në një format transparent, lehtësisht të gjetshme dhe përdorshme për publikun. Databaza aksesohet në Portalin Open Procurement Albania. Përmes këtij portali organizata AIS promovon dhe implementon standartin OpenContracting Informacioni aksesohet nga publikime me formate të mbyllura dhe jo konsistente të autoriteteve qeveritare. Duke i bërë të dhënat të hapura dhe user friendly, AIS garanton një mekanizëm për informim, kontroll dhe skanim të procedurave të prokurimit. Përmes algoritmit RedFlag portali ndihmon në evidentim dhe vlerësim të rasteve ku cënohet konkurueshmëria dhe barazia në tender. Standarit open contracting promovon konkurrencën and help deter corruption.

RedFlag, shkon në 10% të totalin lista e tenderëve të skanuar si problematik

Dhjetë përqind e tenderave dhe kontratave të prokuruara nga Bashkitë wnë vend janë tender të evidentuara për rrezik potencial për papajtueshmëri ligjore të procedurës, praktikë korruptive, mosrespektim ligji dhe pabarazi apo klientelizëm në garë. Markimi është bërë për tender të periudhës korrik 2015 dhe në vijim. Vlerësimi vjen si pasojë e një skanimi automatik me algoritëm të vlerësimit të rasteve të dyshuara për korrupsion. Rastet më të shpeshta janë ato të mungesës së garës për fitimin e kontratës ose konkurrencës së munguar me vetëm një operator ekonomik në garë.

Mbi zbatimin e projektit: Monitoring Conflict of Interest of Donors for the 2017 Electoral Campaign

Në zbatim të projektit Monitoring Conflict of Interest of Donors for the 2017 Electoral Campaign AIS ka bërë identifikimin e donatorëve të subjekteve elektorale në fushatën për zgjedhjet e përgjithshme 2017.

Identifikimi është bërë duke vlerësuar edhe interesa ekonomike të tyre, përfitime nga prokurime publike dhe përfitime nga pagesa buxhetore (transaksione thesari).

Gjithashtu është bërë ballafaqimi me listën e borxhmbajtësve kundrejt institucionit të tatim taksave për të vlerësuar nëse rast pas rasti kemi donator që janë subjekt borxhi kundrejt institucioneve shtetërore.

Në total gjatë raportimit financiar , kësaj radhe përmes raportimit elektronik në faqen web të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve janë raportuar 66 subjekte individ dhe shoqëri biznesi si donator partiak për vlera mbi 100 000 mijë lekë[1].

Ky raportim i bërë në faqen online është një zhvillim i ri në kontekstin e detyrimeve të subjekteve elektorale për raportim financiar të llogarive të fushatës. Subjektet elektorale i janë nënshkruar gjithashtu edhe auditimit financiar nga ekspert kontabël të pavarur të caktuar me short nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve. Në[2] tabelat e pasqyruara në raportet e auditimeve kontabël ka mjaft ndryshime të vlerave të burimeve dhe shpenzimeve po të krahasohen me ato të raportimit të vetë subjektit online. Kjo dëshmon dy element: a. Probleme me kapacitetet profesionale të financierëve të partive dhe b. Fiktivitet  në deklarim, mjaft të dhëna që mundojnë në raportim financiar janë evidentuar gjatë monitorimit dhe gjatë auditimit nga ekspertët kontabël përkatësisht gjatë dhe pas fushatës.

Raste Diskrete: Në 66 subjekte të evidentuara si donator spikasin: dy raste që shfaqen në kushte  të konflikt interesi sipas parashikimeve në nenin 89 të Kodit Elektoral përkatësisht.

Kodi Parashikon se: Ndalohet dhënia e fondeve nga një person juridik apo cdo aksionar i tij, nëse ndodhet në një nga kushtet e mëposhtme: a) ka përfituar fonde publike, kontrata publike apo koncesione në dy vitet e fundit me vlera mbi 10 milion lekë; b) ushtron veprimtari në fushën e medias; c) ka qenë partner me fonde publike në projekte të ndryshme; ç) ka detyrime monetare ndaj buxhetit të shtetit ose ndaj çdo institucioni publik. Ky detyrim nuk zbatohet nëse aksionari i zotëron këto aksione si rezultat i ofertës publike.

Ligji nuk parashikon disa situata të tjera të interesit në fonde, asete apo shërbime publike. Kështu nuk janë të parashikuara si konflikt interesi raste të përfitimeve nga programe të subvencionit publik; kreditimit të garantuar me fonde publike; përfitues në privatizime të aseteve publike; përfitues nga legalizime; përfitues nga programe publike në dobi të biznesit.

Për të kontrolluar raste të parashikuara në Ligj (neni n89 pika 2 e Kodit Zgjedhor), u ndërmorën këto hapa:

  • U evidentuan shoqëri biznesi ku donatorët individ rezultojnë zotërues (ortak dhe aksioner). Verifikimet u bënë përmes të dhënave të Qendrës Kombëtare të Biznesit.
  • U verifikua nëse këto subjekte donator apo të zotëruara nga donator individ kanë përfituar kontrata publike përmes tenderimit. Burim për verifikim databaza Open Procurement Albania dhe faqja zyrtare e Agjencisë së Prokurimeve Publike.
  • U verifikua nëse këto subjekte janë në listën e debitorëve ndaj drejtorisë së tatim taksave. Kjo listë është online në faqen e Drejtorisë së Përgjithshme të Tatim Taksave.
  • Për të verifikuar partneritet dhe përfitim të drejtë për drejtë në fonde publike, subjekteve ju bë kërkim në sistemin e pagesave të thesarit. Dhe kështu u bë verifikim vetëm për përfitues të drejtpërdrejt në fonde dhe jo përfituesve bashkë kontraktor ku subjekt i pagesës rezulton vetëm përfituesi lider dhe jo bashkëpërfituesit.

Vështirësi dhe mangësi në verifikim:

  • Të dhëna mbi Debitorët ndaj institucioneve publike. Këto u verifikuan vetëm përmes listës së tatim taksave dhe nuk kemi evidencë për forma të tjera të debive. Këto debi mund të ishin të tipit dëme kontraktore dhe jo vetëm; pagesa të vonuara të tarifave ekstra që nuk përkojnë me listën e tatimeve dhe taksave që mblidhen nga DPTT.
  • Po kështu edhe tenderat publik apo transaksionet e pagesave të thesarit, japin informacion dhe listojnë si përfitues vetëm partnerin apo kontraktonin kryesor, lider. Bashkëkontraktori apo bashkëpartneri megjithëse përfiton nuk listohet dhe përfiton duke u përfaqësuar në veprim nga kontraktori kryesor.
  • Një vështirësi tjetër është fjala “aksioner”. Kjo fjalë e përdorur në ligj e bën të interpretueshëm faktin nëse do të konsiderohen në konflikt edhe ortakët e kompanive. Në verifikim fjalën aksioner e kemi konsideruar për cdo lloj zotëruesi të pjesëve në kapital të një subjekti juridik ekonomik.

Nga verifikimi për donatorët drejtpërdrejt na rezulton:

  • Janë 66 donator në natyrë apo në para të deklaruar nga subjektet në plotësimin e raportit financiar, online për KQZ. Monitorimi është bërë për të 66 subjektet.
  • 64 rezultojnë persona individ ndërsa 2 rezultojnë person juridik.
  • Konkretisht person juridik janë K&H Law Firm shpk si Donatore në natyrë për subjektin Aleanca Popullore për Drejtësi dhe Linda 80 shpk si donatore në natyrë e partisë Bashkimi Demokristian Shqiptar.
  • Mes personave Juridik Linda 80 shpk rezulton në konflikt interesi sipas parashikimeve të Nenit 89 pika 3 / a. Kjo shoqëri nuk kemi dijeni nëse ka nënshkruar deklaratën për parandalim të konfliktit të interesit. Shoqëria ka fituar tendera dhe kontrata publike mbi këtë vlerë në një periudhën kohore të dy viteve të fundit. Konkretisht pasaporta[3] kjo shoqëri vetëm nga tendera me Bashki dhe institucione të sektorit shëndetësi ka kontrata: me institucione të pushtetit vendor total janë 17 kontrata, me 2 bashki dhe konkretisht me 12 autoritete kontraktore ku vlera është 81 400 902 lekë (tetëdhjetë e një milion e katërqind mijë e nëntëqind e dy) Lekë, ndërsa në sektorin shëndetësi janë fituar 5 kontrata me dy autoritete kontraktore, me një total vlere prej 5 324 516 (pesë milion e treqind e njëzet e katër mijë e pesëqind e gjashtëmbëdhjetë) Lekë. Në verifikim përmes transaksione thesari, shoqëria ka arkëtuar në dy vite (qershor 2015 deri qershor 2017) nga pagesa të thesarit  vlerën 144 460 120 (njëqind e dyzet e katër milion e katërqind e gjashtëdhjetë  mijë e njëqind e njëzet) Lekë. Pra shoqëria është në cilësinë e subjektit të parashikuar në kod zgjedhor si subjekt që nuk mund të jetë donator. Theksojmë që të dhënat për donator dhe donacione në raportin e auditimit nga ekspert të pavarur nuk reflektojnë fakte të vlerësimit ligjor të papajtueshmërisë sipas nenit 89 pika 3. Raporti nuk evidenton ekzistencën e Deklaratës të konfliktit të interesit, deklarim që është i detyrueshëm për nënshkrim nga subjekti dhurues dhe kërkim nga partia si subjekt elektoral.  Audituesi ka shënuar tek Raporti i Auditmit, tabela 2 të ardhurat, të dhënat për donatorin në natyrë duke na rikonfirmuar faktin e dhënë në raportimin financiar të vetë partisë.
  • Shoqëria tjetër K&H Law Firm shpk nuk  rezulton të ketë pagesa nga fonde publike, kontrata publike apo debi kundrejt drejtorisë së tatim taksave.
  • Gjithathshtu këto nuk rezultojnë në listën e debitorëve pranë DPTT.

Verifikim për persona juridik që zotërohen nga donatorët individ.

  • Nga 64 individ të deklaruar si donator (shuma mbi 100 mijë lekë) të partive politike, në fushatë zgjedhore. Emrat e këtyre 64 donatorëve na rezultojnë të lidhur me 42 subjekte të regjistruara si subjekte me NIPT.
  • Verifikimi nëse një emër i caktuar përkon me emrin në listën e donacionit rezultoi i vështirë pasi QKR referon pjesërisht identitetin e qartë të individit përmes numrit të identifikimit personal (karta e identitetit apo pasaporta).
  • Gjithsesi subjektet e referuara, pra subjektet me NIPT ku emri i një zotëruesi ishte i njëjtë (formimi emër dhe mbiemër) nuk na rezultuan të jenë fituese në tendera dhe përfituese në pagesa thesari. Kështu që kjo pengesë nuk kërkoi investigime më të thelluara.
  • Sa i takon të qenit debitor pranë institucioneve publike në një rast donatori E.S rezulton aksioner në një shoqëri e cila rezulton debitore në Listën e debitorëve të publikuar nga DPTT. E.S është aksioner me 5 % të totalit (50 nga 1000 aksione). Shoqëria aksionere me emrin Royal Farma dhe NIPT L01606005J, pasqyrohet në listën e DPTT përditësuar në mars 2018 si debitore që prej vitit 2014. Të dhënat janë marrë në dokumentin zyrtar: Lista e tatim paguesëve me barrë hipotekore dhe siguruese për shkak të detyrimeve tatimore të pashlyera. Ky subjekt evidentohet se ka detyrime të lidhura në 2014 dhe të papaguara. Çka evidenton faktin se donatori individ është në kontekstin e ndalimeve ligjore sipas Nenit 89 pika 3.

 

Donacione nga subjekte mediatike: Kontrolli për konfliktin e interesit sipas parashikimeve të nenit 89 pika b, rezulton një proces delikat pasi ndryshimet dhe rregullimet ligjore të bëra për Fushatën 2017, krijuan premisa për lëshim të kohës mediatike jo kundrejt pagesës. Ky rregullim ligjor që bie ndesh me Kodin Zgjedhor neni 89 pika 3/b , nen i cili parashikon ndalimin e dhënies së fondeve nga subjekte që ushtrojnë veprimtari në fushën e medias. Në raportimin financiar janë disa parti që kanë deklaruar minutash jo kundrejt pagesës, falas dhe duke e karakterizuar si dhurim.

Ky përshkrim herë jepet si dhurim e herë si faturë e papaguar.

Në çdo rast marrëdhënie e financimit për subjektet elektorale, nga subjektet mediatike duhen parë me kujdes nën kontekstin e rregullimeve ligjore të pritshme.

Funksionar Publik donator të subjekteve. Lista e donatorëve përfshin mjaft subjekte që janë në detyra të larta institucionale dhe publike mes tyre edhe presidenti aktual në detyrë, në kohën e zgjedhjeve i sapo votuar por jo nën betim.

AIS ka përgatitur edhe një draft për propozime në lidhje me një rregullim më eficent të Ligjit Zgjedhor sa i takon transparencës dhe monitorimit të konfliktit të interesit për rastin e donatorëve të partive politike subjekte zgjedhore.

Disa nga konkluzionet që përkojnë me analizën për rregullime më eficente të ligjit zgjedhor janë si më poshtë:

  1. Informim në kohë reale mbi donacione të fushatës (donacion në instrument monetar). Në fakt ky lloj rregullimi ka bazë në Kushtetutë neni 9 paragrafi i tretë; ku shprehimisht thuhet Burimet financiare të partive, si dhe shpenzimet e tyre bëhen kurdoherë publike. Ky rregullim ka qenë më herët edhe në Kod por është hequr me ndryshimet e bëra për nenin 90 paragrafi 1 kur dikur thuhej: Lista e personave që dhurojnë shuma jo më pak se 100 mijë lekë, si dhe vlera përkatëse duhet të bëhen kurdoherë publike. Por me ndryshimet e bëra me Ligjin nr 74.2012 datë 19. 07. 2012 kjo fjali është hequr duke krijuar regres në të drejtën për informacion publik mbi mbështetësit e një partie politike përmes donacioneve, edhe përpara datës së votimit.
  2. Të shmanget me parashikim të qartë ligjor, çdo marrëdhënie donacioni, subvencioni apo kreditim ndërmjet subjekteve elektorale dhe subjekteve mediatike. Neni që parashikon konfliktin e interesit,  neni 89 e përjashton subjektin që ushtron veprimtari mediatike apo është aksioner në një subjekt të tillë, nga e drejta për të qenë donator i një subjekti elektoral.  Dhe kjo është mjaft korrekte në respekt të parimit të pavarësisë së medias, dhe ndarjes së këtyre dy pushteteve. Nga ana tjetër Neni 84, paragrafi 6 i Kodit Zgjedhor krijon një burim financiar shtesë për partitë e rëndësishme politike. Media detyrohet me ligj të dhurojë një pjesë të minutave për partitë që kanë konsumuar një kohë të caktuar reklame kundrejt pagesës. Ky nen duhet shfuqizuar pasi: 1 krijon një marrëdhënie dhurimi kontradiktore me rregullimin e nenit 98; 2. krijon vështirësi në monitorim; 3. është përdorur në mënyrë arbitrare edhe në zgjedhje për pushtetin vendor ndërsa ligji e parashikon vetëm për zgjedhje të përgjithshme; 4. nuk jemi në situata ku partitë kanë mungesa dhe vështirësi në mbulim të kostove financiare të reklamës. Reklama politike është bërë tepër masive në emetime mediatike të fushatës, dhe do ishte mirë që të orientohet çdo subjekt politik drejt cilësisë së mesazhit dhe reklamës, dhe jo drejt sasisë.

Gjithashtu jemi në kontekste të tjera ku media edhe audovizive, nuk qëndron ngushtësisht në cilësinë e mediave të licencuara si media kombëtare. Ka formate të ndryshme të emetimit audioviziv bazuar në teknologjinë e re.

Po kaq i gabuar dhe kontradiktor do të konsiderohet edhe rregullimi për reklamën pa pagesë i bërë në ndryshimin e Ligjit për Partitë në Maj 2017. Ligj që bie ndesh me Kodin aktual.

Kodi i ri elektoral, do të duhet të respektojë në mënyrë shteruese ndalesën për pozicionin e donatorit për subjektet mediatike. Subjektet mediatike duhet të jenë palë të partive dhe subjekteve elektorale vetëm përmes kontratave tregtare të cilat do ishte mirë të ishin gjithashtu të aksesueshme nga publiku për rastin e kontraktimeve në fushatë zgjedhore. Po kështu duhet parë me kujdes edhe situata e faturave të papaguara dhe situatave debitore. Subjektet tregtare e kanë të drejtën e tyre të kërkimit të detyrimeve. Por kur subjekti debitor është një parti politike me pushtet, kërkimi i debive është një çështje e  mundshme intimidimi dhe influence. Për të mos lejuar situata të tilla ku borxhi kthehet në donacion, ligji zgjedhor duhet të parashikojë edhe ndërhyrje të KQZ gjatë shpërndarjes së fondit vjetor apo zgjedhor për partitë, duke i dhënë prioritet  në likuidim të detyrimeve të deklaruara si të njohura e të papaguara gjatë fushatës. I njëjti prioritet likuidimi me fondet publike duhet të jetë edhe për debitorë të palikujduar të fushatave që nuk janë subjekt mediatik.

  1. Rregullim më efikas i rasteve të parashikuara si konflikt interesi për donatorët. Të vendosen parashikime ligjore më të zgjeruara për parandalimin; deklarimin dhe kontrollin e konfliktit të interesit për Donatorët. Kodi Zgjedhor përmes nenit 89 parashikon disa situata të ndaluara. Ky nen kërkon rregullim dhe zgjerim të parashikimeve. Kështu fjala aksionar do ishte mirë të zëvendësohej me fjalën zotërues. Përveç parashikimit për kontrata dhe fonde publike të parashikohej si konflikt interesi edhe rasti i përfitimeve nga programe të subvencionit publik; kreditimit të garantuar me fonde publike; përfitues në privatizime të aseteve publike; përfitues nga legalizime; përfitues nga programe publike në dobi të biznesit. Etj.
  2. Parashikim ligjor i verifikimit administrativ për rastet në konflikt interesi. Do të ishte me vend që KQZ të kishte kompetencë për verifikim dhe hetim administrativ. Kjo përmes kërkesës për informacion pranë institucioneve publike në lidhje me respektimin e parashikimeve dhe ndalimeve si konflikt interesi. Verifikim pranë tatimeve mbi debitorët; pranë Agjencisë së Prokurimeve Publike mbi kontrata publike; pranë Regjistrit Koncesionar për kontratat koncensionare dhe kështu me radhë. Gjithashtu edhe sanksioni për donatorët në rast të deklarimit të rremë të mospasjes konflikt interesi është një sanksion që duhet të parashikohet në Kod.

 

[1] http://open.data.al/sq/lajme/lajm/id/2011/Lista-e-Donatoreve-per-fushaten-zgjedhore-2017-shume-mbi-100-mije-leke

[2] http://financial.cec.org.al/

[3] http://www.opencorporates.al/sq/nipt/k37513530u