Blerje për Situatën Covid-19, Qeveria Shqiptare aplikon Kontrata Sekrete, i shmanget Pjesëmarrjes dhe Transparencës

Organizata AIS promotore e Open Data Albania. vëren me shqetësim se Qeveria Shqiptare në mënyre antikushtetuese, në paligjmëri dhe pa asnjë nevojë të përligjur ka vendosur të konsiderojë Sekret kontraktimet dhe procedurat për blerje gjatë emergjencës së krijuar për shkak të Covid-19.

  • Përmes dy Vendimeve të Këshillit të Ministrave (VKM) konkretisht: VKM Nr. 203, datë 26.02.2020 “Për procedurat që përdoren për Lidhjen e Kontratave që Diktohen nga Interesa Thelbësor të Shtetit” dhe Ndryshimeve të bëra me VKM nr. 242 datë 22.03.2020 “Për disa shtesa në Vendimin nr 203, Këshilli i Ministrave i barazon procedurat dhe kontraktimet për shkak të Covid-19 si  Kontraktime Sekrete.
  • Kjo VKM është në kundërshtim me Kushtetutën. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë në nenin 118 pika 2 të parashikon se: “Ligji duhet të autorizojë nxjerrjen e akteve nënligjore, të përcaktojë organin kompetent, çështjet që duhen rregulluar, si dhe parimet në bazë të të cilave nxirren këto akte”. Neni 6 i Ligjit të Prokurimit Publik (ku është mbështetur KM për nxjerrjen e kësaj VKM) nuk autorizon nxjerrjen e një Akti Normativ të Veçantë për kontratat sekrete, kontratat që kërkojnë masa të veçanta sigurie dhe kontratat që diktohen nga interesa thelbësorë të shtetit. VKM nr. 203 nuk ka përcaktuar përkufizimin e gjendjes, rrethanave, apo rasteve kur kemi të bëjmë me “interesa thelbësorë të shtetit” por këto rrethana i ka lënë rast pas rasti në vlerësim të autoriteteve kontraktore; Pra e thënë shkurt, kushtet kur termi “interesa thelbësorë të shtetit” nuk ka gjetur një rregullim ligjor, ngelet një situatë abstrakte e pa përkufizuar dhe në vlerësimin subjektiv të çdo autoriteti duke rritur riskun për Arbitraritet.
  • Vendimet e Këshillit të Ministrave të sipërcituara krijojnë situata ku klienti përzgjidhet pa publikim dhe thirrje për shprehje interesi, çka bën të pamundur identifikimin dhe kërkimin për operator eficent. Në këtë kohë krize, mundësitë për furnizime janë të limituara dhe të karakterizuara nga ndryshime dinamike. Shumë po aplikojnë forma inovatore për të bërë gjurmim dhe evidentim në kohë sa më të shpejtë të furnitorëve Leader, të cilët garantojnë mallra në situatën së krijuar. Këta furnitor, Qeveritë nuk mund ti gjurmojnë duke komunikuar me një klient të vetëm pa lënë asnjë mundësi prezantimi dhe pjesëmarrje. Kjo përqasje cenon çdo Parim të Pjesëmarrjes dhe Konkurrencës.
  • Qeveria ka bërë një ndërhyrje të papërligjur sa kohë që Legjislacioni Shqiptar (Ligji nr. 9643/2016) ka të rregulluar mjaft mirë Procedurën e Negocimit dhe Procedurën e Kufizuar, çka do të ofronin blerje të shpejta, eficente dhe të dobishme pa qenë nevoja për veprime sekrete. Këto dy procedura të parashikuara në Legjislacionin kombëtar e garantojnë mundësinë për furnizime në situata emergjencash dhe fatkeqësish, duke krijuar garanci të Proporcionalitetit.
  • Nga ana tjetër të gjithë elementët e kontratës si objekti i blerjes; çmimi; karakteristikat dhe specifikat e mallit apo shërbimit që blihet, duke qenë sekret nuk i nënshtrohen Publikimit; Transparencës; Llogaridhënies me qëllim Besimin dhe Kontrollin Publik.
  • Shkelet Parimi i Qeverisjes së Hapur Transparente. Qeveria Shqiptare po shmang parimin e Qeverisjeve të Hapura (Open Government). Kjo në një moment që Legjislacionet e Reformuar në Sektorin e Kontraktimeve në disa vende evropiane dhe jo vetëm, kanë të sanksionuar në Ligj detyrimin që të Gjitha kontratat e Rasteve të Emergjencave duhet të publikohen të plota në formatin e Hapur (open data). Kujtojmë që Shqipëria që prej vitit 2009 është pjesë e Partneritetit Për Qeverisje të Hapura OGP duke ndërmarrë angazhime të veçanta në kontekstin e Sektorit të Prokurimeve, angazhime të paplotësuara.
  • Klasifikimi sekret për shkak të interesave thelbësore të shtetit i këtyre kontratave (procedurave), bie ndesh edhe me vetë Aktin Normativ të Qeverisë Për Shpalljen e Gjendjes së Fatkeqësisë Natyrore, akt ku nuk ka parashikim për kufizime të të Drejtës Kushtetuese për Informim (neni 23 Kushtetuta).

Organizata jonë konsideron këto veprime të Qeverisë si antikushtetues, jo ligjore, jo të përligjura  dhe në cenim të parimeve bazë të mirëqeverisjes që janë Llogaridhënia dhe Transparenca. Negocimi i Drejtpërdrejtë (neni 33 i Ligjit për Prokurimet) dhe Kërkesa sipas Procedurës së Kufizuar (neni  31 Ligji për Prokurimet) janë të mjaftueshme për të garantuar Kontraktime dhe Prokurime të shpejta, eficente, inteligjente dhe proporcionale me Interesat Thelbësore të Popullsisë së një Shteti.

AIS i bashkohet Rekomandimeve të Open Contracting Partnership për Qeveritë, rekomandime për Blerje në situatën e krijuar Covid-19, Blerje të Shpejta, Të zgjuara dhe Transparente (Open) https://www.open-contracting.org/what-is-open-contracting/covid19/

7 janar 2020, Top Story Media Program: 1 në 3 tendera pa garë të ndershme, Të dhëna të hapura nxisin gazetarinë investigative dhe denoncojnë korrupsionin me para të taksapaguesve shqiptar

Në datën7 janar emisioni investigative TopStory denoncoi forma të mashtrimit përmes tenderimeve prokurimeve publike në vend. Gazetarja Entela Barjamaj dhe ekipi i Tv Kombëtar Top Channel, sollën në Top Story fakte tronditëse si mbajtja e një në çdo tre tendera pa garë të ndershme.  300 milion euro, para të taksapaguesve rezultojnë çdo vit të humbura, abuzuara dhe vjedhura përmes tenderimeve me element klientelist.

Organizata AIS promotore e të dhënave të hapura në Shqipëri kontribuoi në këtë investigim të guximshëm televiziv, përmes të dhënave të çliruara nga tre databaza të rëndësishme me të dhëna të hapura. Konkretisht:

Veç të dhënave të hapura të mara nga databazat tona, me argumente të qarta dhe denoncuese kontribuoi në këtë Program edhe artikulimi i drejtoreshës së AIS Aranita Brahaj mbi defekte të procedurës së tenderimeve.

Korrupsioni është një nga çështjet më problematike për vendin. Institucionet e drejtësisë apo mekanizmat antikorrupsion në vend janë të dobëta deri jo ekzistente. Kundrejt kësaj media dhe organizatat watch dog vijojnë të denoncojnë fakte dhe kontribuojnë kundër abuzimeve me para publike. Prej katër vitesh AIS zbardh të dhëna dhe vlerëson riskun për parregullsi në tenderim njohur si RedFlag Prokurime duke zbardhur informacion dhe defekte të garës për çdo tender të mbajtur nga Bashkitë, Fondi Shqiptar i Zhvillimit, Autoriteti Shqiptar i Rrugëve, Sektori Shëndetësi, Agjencia e Blerjeve të Përqendruara, Shoqëritë me Zotërim Publik.

Programi Top Story dhe Promo janë të vendosura në kanalin You Tube

Memo Informuese Mbi Gjëndjen e Shkollave ku zbatohet projekti në Kurbin dhe Lezhë pas tërmetit të datës 26 Nëntor 2019

Projekti Open ICT Education for Youth Employability me kontrate Granti Nr. 2017/394-533  zbatuar nga ODK dhe AIS me data zbatimi 15 Janar 2018 deri 15 Shkurt 2020 po punon me përfitues nxënës të shkollave të Bahskisë Kurbin dhe Bahskisë Lezhë.

Pas situatës Fatkeqësi Natyrore e shkaktuar nga tërmeti i datës 26 Nëntor 2019, në obejtket arsimore ku po punohet konstatohen problematika të ndryshme të cilat stafi i projektit i ka përmbledhur në një memo të cilën mund ta aksesoni Këtu

Kërkesë për informacion dhe Akses në Dokumente Vlerësimi, Evidentimi dhe Plan Masash pas Tërmetit 21 shtator 2019

Organizata jonë ka drejtuar sot dy kërkesa për informacion dhe akses në dokument për Ministrinë e Mbrojtjes, Agjencia Kombëtare e Mbrojtjes Civile dhe Ministrinë e Brendshme.

Këto kërkesa për informacion synojnë transparencë dhe llogaridhënie në lidhje me masat e duhura për siguri dhe kujdes në raste fatkeqësish natyrore pas tërmetit të datës 21 Shtator 2019. Kërkesat janë dërguar me postë elektronike dhe postë zyrtare.

Bashkëlidhur Kërkesat

 

Për:       Ministria e Brendshme

Lënda:   Kërkesë për informacion dhe Akses në Dokumente Vlerësimi, Evidentimi dhe Plan Masash pas Tërmetit 21 shtator 2019, në Shtëpia e Pushimit e Ministrisë Durrës

Shiko Këtu

Për:       Znj. Olta Xhacka Ministria e Mbrojtjes

Z. Haki Cako, drejtor Agjencia Kombëtare e Mbrojtjes Civile (ish Drejtoria e përgjithshme e Emergjencave Civile).

Lënda:   Kërkesë për informacion dhe Akses në Dokumente Vlerësimi, Evidentimi dhe Plan Masash pas Tërmetit 21 shtator 2019,

Shiko Këtu

Eventi Tryezë Pune me temë: Akses Info Drejtësi e Reformuar

Organizata Instituti Shqiptar i Shkencave AIS organizoi një Tryezë Pune me temë Akses Info Drejtësi e Reformuar. Kjo tryezë u mbajt në datën 4 Tetor 2019, ora 10:00 pranë ambienteve të Hotel Plaza salla Marin Barleti A. Projekti u mbështet nga Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë OSFA.
Pjesëmarrës në këtë Tryezë Pune ishin: Institucione, OJF, Programet e Asistencës, Ekspert ligjor dhe Moderator.

Agjenda Këtu
Listë prezenca Këtu

Raporti me konkluzione dhe rekomandime. Shiko këtu.







AIS starton projektin Improvement of Integrity of the Public Contractors, mbështetur nga Ministria Holandeze e Punëve të Jashtme

Projekti më i ri i startuar nga AIS titullohet “Improvement of Integrity of the Public Contractor, Legislation, Practice and Role of Civic Actors”. Projekti mbështetet nga Ministria Holandeze e Punëve të Jashtme si një nga Programi MATRA në Shqipëri. Në datën 18 korrik 2019 Zonja Ambasadore Guusje Korthals Altes dhe drejtoresha e organizatës AIS Aranita Brahaj nënshkruan marrëveshjen për fillimin e aktiviteteve. Projekti do të vlerësojë legjislacionin kombëtar duke e krahasuar me atë të vendeve të EU sa i takon rregullimeve në lidhje me përzgjedhjen dhe vlerësimin e kompanive private që garojnë për të fituar kontrata me shtetin. Në finale gjetjet do të shërbejnë për të propozuar përmirësime të legjislacionit dhe praktikës kombëtare. Një komponent i projektit është edhe fuqizimi i medias investigative dhe aktorëve civil që monitorojnë procese të kontraktimit publik me fokus çështje që lidhen me integritetin e kontraktorëve privat.

Event me Gazetar Roli i Autoriteteve Qendrore dhe Lokale gjatë periudhave zgjedhore, Praktika të Monitorimit

Në datën 26 korrik u mbajt në Tiranë një tryezë e rrumbullakët me gazetar dhe përfaqësues nga shoqëria civile me temë Roli i Autoriteteve Qendrore dhe Lokale gjatë periudhave zgjedhore, Praktika të Monitorimit. Tryeza u organizua nga Organizatat Instituti Shqiptar i Shkencave AIS dhe Instituti për Studime Politike ISP me mbështetje të USAID, projekti Zhvillimi dhe Bashkëpunimi i Përshpejtuar i Shoqërisë. Dy organizatat janë zbatuese të projekteve për monitorim dhe përmirësim të situatës që lidhet me përdorimin e aseteve publike gjatë viteve elektorale. Organizata AIS është duke zbatuar projektin Monitorimi i Abuzimit me asetet publike nga kompani me pronësi shtetërore gjatë periudhave zgjedhore. Si rezultat i këtij projekti u prezantuan edhe dy databaza. Njëra prej tyre ka të plotë historikun dhe informacionin për çdo procedurë tenderash të Shoqërive me Zotërim Publik në dy vitet e fundit përfshi vitin elektoral. Databaza tjetër i siguron publikut informim dhe njohuri mbi menaxhimin dhe performancën e shoqërive me zotërim publik prej datës së themelimit deri ne vitin aktual. Kjo databazë aksesohet në portalin Open Corporates Albania rubrika Shoqëri me Zotërim Publik . Gazetarët pjesëmarrës në event ishin nga media të ndryshme tradicionale apo media online si Top Channell; Ora News; BIRN; ShqiptarjaCom; Shekulli; News 24; Opinion; Citizens Channel; Qendra për Gazeari Cilësore; ExitAl etj.

Ekspert në tryezë janë njohës të mirë të legjislacionit dhe praktikës që përkon me përformancën dhe monitorimin e sektorit publik e kryesisht të shoqërive me zotërim publik në Shqipëri dhe Rajon. Tryeza pati për qëllim jo vetëm prezantim të gjetjeve në monitorim, por edhe rritje të kapaciteteve të gazetarëve në realizimin e artikujve cilësor për temën e përdorimit të aseteve publike në vite elektorale.

Agenda Këtu

Fotot

 



Tryezë e Rrumbullakët me përfaqësues të medias, shoqërisë civile dhe institucioneve – Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Në datën 11.06.2019 u mbajt një Tryezë e Rrumbullakët me përfaqësues të medias, shoqërisë civile dhe institucioneve. Objekt i tryezës së rrumbullakët ishte:

    • prezantimi i vëllimit dhe dinamikës së punës së institucionit në 15 muajt e parë;

    • analiza e kontekstit të krijimit të këtij institucioni;

    • vlerësimin impakti i Agjencisë në eficensën dhe cilësinë e Prokurimeve dhe Kontratave,

    • krahasimi me modele të tjera dhe nevoja për ndërhyrje dhe përmirësime të tjera

Moderator në tryezë ishin përzgjedhur ekspert të legjislacionit dhe praktikës institucionale në çështje të prokurimit dhe kontraktimit. Konkretisht: Muharrem Çakaj dhe Elton Lula, ekspert për prokurimet dhe apelimin ish anëtar i Komisionit të Prokurimit Publik.

Veç gazetarëve dhe përfaqësuesve të shoqërisë civile, në tryezë morën pjesë edhe një përfaqësues nga Ministria e Financave dhe një përfaqësues i Kontrollit të Lartë të Shtetit.

Gjithashtu në tryezë u prezantua edhe databaza e krijuar për mirëstrukturim të të dhënave të Prokurimeve Publike të Agjencisë dhe vëllimi i prokurimeve sipas karakteristikave. Konkretisht:

    • Në këtë periudhë 15 mujore, na rezulton që sistemi ka anoncuar 293 kontrata me një vlerë Fondi Limit prej 6 347 790 714 Lekë http://openprocurement.al/sq/agency/list (jo më shumë se 20 kontrata në muaj).

    • Në këto 293 kontrata me vlera më të mëdha se 100 milion lekë janë 12 kontrata
      Link:http://openprocurement.al/sq/agency/list/limit_fond/100%20infinit?

    • Tenderi me vlerën më të lartë i njoftuar është ai për Blerje Uniforma për Policinë e Shtetit dhe aksesorë që e plotësojnë me fond limit 908 973 900 lekë i shpallur në datën 10 gusht 2018. Ky tender është anulluar pasi asnjë nga ofertat e paraqitura nuk përputhen me kriteret e përcaktuara në dokumentet e tenderit. http://openprocurement.al/sq/agency/view/id/30

    • Tendera të anulluar janë 37 në total, mes tyre 3 janë me vlera të fondit limit mbi 100 milion lekë, ky dy anullime janë bërë pasi është shpallur fituesi
      http://openprocurement.al/sq/agency/list/status_id/4?

    • 23 tendera janë aplikuar me vetëm një konkurrent në garë http://openprocurement.al/sq/agency/list/bidder_no/1?

    • Deri tani Institucionet për emër dhe llogari të të cilave tenderon Agjencia janë 81 mes tyre drejtori të Policisë së Shtetit, Doganave, Burgjeve, Institucione të Shëndetësisë etj.

    • Sistemi i markimit me RedFlag ka markuar deri tani automatikisht 65 tendera, nga të cilët me vlerë mbi 100 milion lekë janë 8(nga 12 kontrata në total) kontrata
      http://openprocurement.al/sq/agency/redflag dhe me vlerë 5 deri 100 milion lekë janë 33 kontrata.

Në përfundim si konkluzion i tryezës u artikulua nevoja për të rregulluar më mirë mënyrën e përzgjedhjes dhe statusin e punonjësve të axhensisë; nevoaja për plotësim të të gjithë akteve nënligjore që rregullojnë punën e institucionit dhe rritja e numrit të institucioneve qeveritare që delagojnë kompetencat për prokurrim tek axhencia. Një nga konkluzionet më me theks të tyrezës ishte nevoja e përmirësimit dhe forcimit të rolit të aktorëve watch dog në monitorimin e kontraktimit publik.

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për Prokurimet e Agjencisë së Blerjeve të Përqëndruara

Blerjet e Perqendruara PDF.

Tendera të Agjencisë së Blerjeve të Përqendruara të proceduar nga Shkurt 2018 deri 31 Maj 2019.

Aksesi në të  dhëna standardi Open Contracting. Duke përdorur publikimet në sistemin e APP, të dhëna të buletineve, të dhëna të sistemit të Thesarit apo të dhëna të Open Corporates Albania është krijuar databaza me pasaporta për të gjitha tenderimet e prokuruara nga kjo Agjenci e Blerjeve të Përqendruara. Në rastin e tenderimeve me lote, secili Lot (garë) është konsideruar një pasaportë e vetme.

  • Në këtë periudhë 15 mujore, na rezulton që sistemi ka anoncuar 293 kontrata me një vlerë Fondi Limit prej 6 347 790 714 Lekë  http://openprocurement.al/sq/agency/list (jo më shumë se 20 kontrata në muaj).

  • Në këto 293 kontrata me vlera më të mëdha se 100 milion lekë janë 12 kontrata
    Link: http://openprocurement.al/sq/agency/list/limit_fond/100%20infinit?

  • Tenderi me vlerën më të lartë i njoftuar është ai për Blerje Uniforma për Policinë e Shtetit dhe aksesorë që e plotësojnë me fond limit 908 973 900 lekë i shpallur në datën 10 gusht 2018. Ky tender është anulluar pasi asnjë nga ofertat e paraqitura nuk përputhen me kriteret e përcaktuara në dokumentet e tenderit. http://openprocurement.al/sq/agency/view/id/30

  • Tendera të anulluar janë 37 në total, mes tyre 3 janë me vlera të fondit limit mbi 100 milion lekë, ky dy anullime janë bërë pasi është shpallur fituesi http://openprocurement.al/sq/agency/list/status_id/4?

  • 23 tendera janë aplikuar me vetëm një konkurrent në garë http://openprocurement.al/sq/agency/list/bidder_no/1?

  • Deri tani Institucionet për emër dhe llogari të të cilave tenderon Agjencia janë 81 mes tyre drejtori të Policisë së Shtetit, Doganave, Burgjeve, Institucione të Shëndetësisë etj.

  • Sistemi i markimit me RedFlag ka markuar deri tani automatikisht 65 tendera, nga të cilët me vlerë mbi 100 milion lekë janë 8 (nga 12 kontrata në total) kontrata http://openprocurement.al/sq/agency/redflag dhe me vlerë 5 deri 100 milion lekë janë 33 kontrata.

  • Projekti do të monitorojë dhe publikojë në formatin OpenContracting të gjitha tenderimet e kësaj Agjencie në 2 vitet e para të punës.

Ky proces për krijimin e databazës dhe monitorimin  e të dhënave realizohet në kuadër të projektit Transparency, Monitorin gand Evaluation of Procurement of Central Purchasing Agency, projekt i mbështetur financiarisht nga Programi i Granteve të Vogla të Komisionit për Demokraci i Ambasadës së SHBA-ve në Tiranë, ku opinionet, gjetjet, konkluzionet dhe rekomandimet e shprehura janë të autorëve dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht ato të Departamentit të Shtetit.

Transparencë, Monitorim dhe Vlerësim për tender të Agjencisë së Blerjeve të Përqendruara.

Agjencia e Blerjeve të Përqendruara është një institucion shtetëror i krijuar në vitin 2018 me qëllim përqendrim të blerjeve të mallrave dhe shërbimeve për Ministrinë dhe Institucionet e tyre të vartësisë. Qeveria Shqiptare krijoi këtë institucion me qëllim rritjen e eficensës dhe impaktin antikorrupsion në përdorimin e parave publike për shpenzime korrente. AIS ka krijuar një instrument monitorimi dhe vlerësimi mbi riskun për Favorizim dhe Klientelizëm në këto tendera. Nga Shkurt 2018 deri Maj 2019 Agjencia ka prokuruar në total 293 Kontrata nga të cilat 65 janë tender me mungesë gare apo konkurrence. AIS konstaton vonesa në publikimin e lidhjeve të kontratave dhe mos publikim të dokumenteve të monitorimit të ekzekutimit të kontratës në databazën për prokurime transparente. Monitorimi i kësaj Agjencie do të vijojë për 2 vitet e para të punës së saj.